Attachment Theory

Thuyết gắn bó (Attachment Theory) do John Bowlby và Mary Ainsworth phát triển là một trong những khung sườn quan trọng nhất để hiểu cách chúng ta hành xử trong các mối quan hệ thân mật.

Về cơ bản, 4 phong cách này được phân loại dựa trên hai trục: Nỗi sợ bị bỏ rơi (Anxiety) và Sự né tránh gần gũi (Avoidance).

1. Gắn bó An tâm (Secure Attachment)

Đây là nhóm người chiếm khoảng 50-60% dân số. Họ lớn lên trong môi trường mà cha mẹ đáp ứng kịp thời và nhất quán các nhu cầu cảm xúc.

• Trong tình yêu: Họ tin tưởng đối phương và tin vào giá trị bản thân. Họ thoải mái khi chia sẻ cảm xúc và cũng tôn trọng không gian riêng của người kia.

• Khi gặp mâu thuẫn: Họ giải quyết bằng cách đối thoại trực tiếp, không có xu hướng thao túng hay trốn chạy.

• Câu cửa miệng ngầm: "Tôi ổn, bạn cũng ổn. Chúng ta có thể cùng nhau giải quyết vấn đề."

2. Gắn bó Lo âu (Anxious-Preoccupied)

Như đã thảo luận ở trên, đây là nhóm người luôn khao khát sự gần gũi nhưng lại đầy sợ hãi.

• Trong tình yêu: Họ thường trở nên "đeo bám" (clingy) và cần sự khẳng định liên tục. Họ cực kỳ nhạy cảm với những thay đổi dù là nhỏ nhất của đối phương.

• Khi gặp mâu thuẫn: Thường dùng các hành vi phản kháng (khóc lóc, nhắn tin dồn dập) để gây chú ý.

• Câu cửa miệng ngầm: "Tôi không ổn nếu không có bạn. Bạn có thực sự yêu tôi không?"

3. Gắn bó Né tránh - Xua đuổi (Dismissive-Avoidant)

Nhóm này thường lớn lên với cha mẹ lạnh lùng hoặc quá khắt khe, khiến họ học cách tự lập sớm và đè nén cảm xúc.

• Trong tình yêu: Họ coi trọng sự độc lập đến mức cực đoan. Khi mối quan hệ trở nên quá thân mật, họ cảm thấy bị "ngạt thở" và sẽ tìm cách đẩy đối phương ra xa.

• Khi gặp mâu thuẫn: Thường im lặng, biến mất (ghosting) hoặc tỏ ra bất cần để tự bảo vệ mình.

• Câu cửa miệng ngầm: "Tôi ổn, tôi không cần ai cả. Đừng có quá gần gũi với tôi."

4. Gắn bó Né tránh - Sợ hãi (Fearful-Avoidant / Disorganized)

Đây là nhóm phức tạp nhất, thường là kết quả của những tổn thương tâm lý (trauma) hoặc bị bỏ rơi nghiêm trọng lúc nhỏ.

• Trong tình yêu: Họ là sự mâu thuẫn sống. Họ vừa khao khát tình yêu (giống người lo âu) nhưng lại vừa sợ sự gần gũi vì sợ bị tổn thương (giống người né tránh).

• Khi gặp mâu thuẫn: Họ thường rơi vào trạng thái hoảng loạn, không biết nên tiến hay lùi. Họ muốn được ôm nhưng khi được ôm lại muốn đẩy ra.

• Câu cửa miệng ngầm: "Tôi cần bạn, nhưng tôi sợ bạn sẽ làm đau tôi. Tôi không tin ai cả."